Yazı Detayı
15 Ekim 2021 - Cuma 09:49 Bu yazı 2386 kez okundu
 
KAFKAS CEPHESİNDEN HARŞİT SAVUNMASI
Kamil Koç
 
 

Karadeniz’in Çanakkale’si Harşit Savunması.

Bir Çanakkale geçilmedi, Bir de Harşit..

KAFKAS CEPHESİNDEN HARŞİT SAVUNMASINA

I.CİHAN HARBİ’NDE “BİR ÇANAKALE GEÇİLEMEDİ BİR DE HARŞİT GEÇİLEMEDİ.” “KARADENİZ İN ÇANAKKALESİ HARŞİT SAVUNMASI”

1916-1918 yıllarında askerlerimiz bir çok cephede olduğu gibi Karadeniz’de destanlar yazmış, namert düşmana geçit verilmemiştir. Birinci dünya harbinde Açlık, yokluk, salgın hastalığın bir sel gibi çiğneyip geçtiği Doğu Karadeniz’de önemli savaşlar yapılmış. Sarıkamış bozgunundan sonra Rus ordusu ancak Harşit’ de durdurulmuş ve 16 aya yakın Harşit vadisini savunarak Rus ordusu Harşiti geçememiştir.

Harşit cephesindeki şehitlikler bugüne kadar araştırılmamış. şehitlikler yok olmuş, Harşit cephesi şehitlerine bir anıt mezar bile yapılamamıştır. Harşit savunmasının canlı şahidi siperler her geçen gün yok oluyor. Başbakanlık Devlet arşivleri ve Askeri Tarih Arşivlerinde Harşit savunması ile ilgili Arşiv belgeleri tasnif bile edilememiştir.

İlgili Devlet yetkilileri tarafından bölgede ciddi araştırmalar yapılmalı. Harşit şehitleri için bölgeye bir şehitler anıtı dikilip siperler koruma altına alınmalı Arşiv belgeleri tasnif edilip kamuoyuna açıklanmalı.

Harşit cephesi şehitlikleri ile siperlerin koruma altına alınması için HARŞİT CEPESİ TARİHİ ARAŞTIRMA GURUBU kuruldu. Gurup Harşit vadisinde araştırma yapıp şehit mezarları ve son siperlerin belgesel çekimlerini yapmaya başladı. “HARŞİT SAVUNMASI TARİHİ ARAŞTIRMA GURUBU“ bir bildiri hazırlayarak yaptıkları ön çalışmayı devlet yetkililerine gönderip kamuoyuna açıkladı. Çalışma gurubunun Harşit savunması ile ilgili yaptığı araştırma özetle şöyle.

SARIKAMIŞ HAREKATINDAN HARŞİT SAVUNMASINA

Birinci dünya harbi başladıktan hemen sonra Osmanlı ile Ruslar arasında Doğu cephesi savaşları da başlar.

1 Kasım 1914’te Rus ordusu doğu cephesinde sınırlarımızı aştı.

3. Ordumuzun 118 bin kişilik mevcudu vardı. Ancak iaşe getiren gemiler Ruslar tarafından Karadeniz’de batırıldı. Askerlerin bir bölümü Yemen kıyafeti içindeydi.

Enver paşa Sarıkamış Harekatını kumandanlara tebliğ ettiğinde; Hasan İzzet Paşa direndi.

“ Paşam bu plan iyi bir plan. Ancak mevsim kış. Bu mevsimde bu harekat çok risk taşır. Baharı bekleyelim. Yollar açılsın” dedi.

Enver Paşa’nın cevabı netti:

“Hocam olmasan seni idam ederdim.”

Sarıkamış beyaz ve kırmızı bir felaket olarak çöktü omuzumuza. Silah, iaşe ve giyim malzemesi olarak çok iyi olan Ruslara yenildik.

90 binle anlatılan askerimiz donarak savaşarak ve tifüsle şehit oldu.

Rusların da 30 bin askeri aynı şekilde öldü. Sarıkamış sonrası her iki ordu hem toparlanmaya hem mevzii savaşlarına devam etti.

Rus Çarı Corcile çektiği telgrafta

“ Soğuktan telefonlar bile çalışmıyor. Osmanlı ordusu hala direniyor. Bu nasıl ordu? Derhan Türklere bir cephe daha açın” diye feryad ediyordu. Bir anlamda Çanakkale Savaşı’nın de sebeplerinden biri oluyordu Sarıkamış harekatı.

Yenilmiştik. Ruslar arkasından dilediği kadar takviye alıyordu. Oysa Osmanlı ordusu; aynı anda Çanakkale’de, Kanalda, Irak ve Kafkas Cephesinde savaşıyordu.

Osmanlı ; 93 harbi, Balkan, Yunan, Yemen, Galiçya, Trablusgarp savaşlarından milyonlarca askeri şehit ve yaralı olarak çıkmıştı.

DOĞU KARADENİZ’DE OSMANLI RUS MÜCADELESİ

Sarıkamış yenilgisi sonrasında Rusların önünde silahsız, iaşesiz, yokluk içinde, takviyesiz, toparlanmaya çalışan üçüncü ordu vardı. Teşkilatı mahsusa müfrezeleri ile çete denilen sivil direnişçiler savunuyordu doğu Karadeniz topraklarını.

Bir akrebin kıskacı gibi, Rus ordusu bir koluyla güneyden Erzurum- Bayburt üstünden diğer koluyla da Karadeniz sahilinden, kuzeyden harekete geçti. Sahil kuvvetlerine Rus donanması eşlik ediyordu.

Osmanlı ve Rus ordusu arasında Karadeniz Sahilindeki savaşlar öncelikle Batum, Artvin, Ardahan, Borçka, Hopa yöresinde yoğunlaştı. Artık doğu Karadeniz’de ve doğu cephesinde her karış toprak savaş alanıydı. Derelerin savaşı, tepelerin, sırtların, dağların savaşıydı bu.Her dere, her vadi, her sırt doğal bir cepheydi. Biri terkediliyor, diğerine geçiliyordu. Osmanlının savaştığı büyük cepheler Karadeniz’de asker kaynağını kurutmuştu. Geride ihtiyarlar, kadınlar, çocuklar çoğunluktaydı. Yoklu ve açlık had safhadaydı. Doğudan giren düşman her gün yaklaşıyordu. Batum’dan başlamak üzere bir muhacir seli batıya doğru akıyordu. Hem doğayla, hem hastalıkla, açlıkla, deniz bombardımanı altında batıya doğru akıyordu.

MUHACİRLİK YILLARI VE ORDULARIN DURUMU

Muhacirlik miladı idi karadenizin ve Doğu bölgemizin. Sadece Karadeniz’de iki milyon kişinin muhacir olduğu tahmin edilmektedir. Bu durum muhacer kabul eden diğer şehir ve bölgelerimizin de dengesini bozmuştur.

Seferberlik ilanını takiben Karadeniz’deki Türk kuvvetlerinin dökümü:

Trabzon Jandarma Alayı gönüllülerle takviye ediliyor. Sadece 6 makinalı, 4 top

RUSLARIN ORDU KUVVETİ :

Batum’da dört taburlu bir piyade alayı, I. Kapan Plaston Taburu, Bir Hudut Taburu, 1 İstihkam Taburu, 8 Top, 1 süvari bölüğü, ilave olarak 19 Türkistan alayı ile takviye ediliyor.

18 Kasım 1914 Hopa Hudut Taburu ve gönüllülerden oluşan bir alayımız Ruslara hücum edip 2 top, 100 Rus askerini esir alıyor.

HOPA’DAN HARŞİT’E KARADENİZ DESTANI

21 Kasım 1914 Hopa Müfrezesi 8 bölüklük Russ kuvvetlerine saldırıyor ve 4 bölüğün esir alıyor. Rıza Bey, Artvini alıyor. Bu kuvvetyer Çoruh’u geçip Ardonuçu aldılar. Diğer kuvvetlerimiz Batum’a kadar gelip, elektrik santralini tahrip ettiler.

Rus Komutan General Elshin başarısız sonuçlardan dolayı görevden alındı. Yerine LİYAHOF getirildi.

Batum kuşatması, Borçka Şehitler Tepesi Savaşları, Arhavi Savaşları, Abı deresi, Fırtına Deresi savaşları… Şibat 1914’ten itibaren Ruslar üstünlüğü ele geçirmiş batıya yönelmiştir. Rize düştü. 24 Şubat 1916.

Of cephesinde ummadığı bir dirençle karşılaşan Ruslar Baltacı Deresinde 10 kilometrelik bir cephede büyük zayiat vermiştir. Yerli halkın, of alimlerinin halkı aydınlatma çabaları çok etkili olmuş. Avni Paşa’nın yetkilendirdiği Of müftüsü “Düşmana karşı mücadele etmek için, orduya asker celbi vesair tedbirlerin alınması doğrultusunda Of müftüsü Hüseyin Sabri Efendi’ye her türlü selahiyeti vermiştir. Bütün alakadar makamatın süreti katiyyeden mazkaret göstermesini beyan eylerim”

Ruslar hiç beklemedikleri bu direnişte büyük zayiat vermiş ve Baltacı Dere’sini ancak 22 gün sonra aşabilmişlerdir. Of ve Çaykara ahalisi varını yoğunu, canını ortaya koymuştur.

Kelali Tepeleri ve Madur Dağı Savaşları ( 26 Mart 1916)

15 Nisan 1916 :Of kazası işgal edildi. Üçgün sonra da Trabzon işgal edildi.

18 Nisan 1916: Ardından Akçaabat’a girdiler.

Sahil birlikleri ve yerli milis güçleri karada düşmanı karşıladı. Karadağ, Çamlıtepe, Kanlıtepe, Işıklar Köyü.

Ruslarla vuruşulmuş, tam 92 gün Rus Ordusu durdurulmuştur. Askeri birliklerimizin yanınoa sivil çetelerimiz yer almış. Önemli sonuçlar alınmıştır. Ancak Ruslar dört ay süren Bayburt Kop Geçidi, Masad Vadisi, Ahsunk Hanları, Maden hanları savaşlarından sonra Bayburt düştü.

Düşmanın sahil güçlerimizin arkasına düşme tehlikesi belirince ve Bayburt’un da düşmesi geri çekilip yeni bir savunma hattı kurmak gerekti.

ÜÇÜNCÜ ORDUMUZUN SAVUNMA HATTI HARŞİT CEPHESİ

Üçüncü Ordu Konumatın Vehip Paşa; Erzincan, Tirebolu arasına bir çizgi çekip savunma hattını, üçüncü orduyu bu çizgi üzerine konuşlandırdı.Bu cephe Harşit Cephesiydi.

Harşit; Gümüşhane dağlarından doğan ve Tirebolu’ dan Karadeniz e dökülen ırmağın adıdır. Harşit ırmağının yatağı Derin ve sarp bir vadiydi. Ayrıca derin ormanları giyinmiş her iki yanında yüksek ve aşılması zor savunmaya uygun sırtlara sahipti. Ormanlar ve arazi Sarıkamış’ta Rusların işine yaramıştı. Taarruz eden Osmanlı ordusu idi. Şimdi burası Harşit Vadisi idi. Roller değişmişti. Ruslar taarruzdaydı. Biz savunmadaydık. Sarp arazi bizden yanaydı. Bu sırtları kaplayan engin ormanlar ordumuzun yorganıydı. İki Vadi arasında akan harşit doğal engeldi. En büyük silahımız ise vatınımız koruyor olmaktı. Karadağ’daki birliklerimiz ve çetelerimiz Harşit’in batı yakasında konuşlanıp savunma hazırlıklarını hızlandırdı.

OSMANLI ORDUSU’NUN KARARGAHI ESPİYE – ARPACIK KÖYÜ

Ruslar Karadağ savaşlarından sonra Harşit’e çekilen ordumuzun boşalttığı köylere girmeye devam ettirdi. Vakfıkebir, Tonya, Eynesil ve 27 Temmuz 1916 günü Görele’yi işgal etti.

Çavuşlu’da Şeminin gıranından çetelerin yaptığı baskında Rusların taburu telef oldu. Bunun üzerine Heri altı ve Dumurlu Deresi altında bir katliamı gerçekleştirdi. Düşman artık ilerliyordu ama yoğurdu üflüyordu. Rus ordusu Üç filo 36 gemi denizden, karagücü ile karadan Harşit’in doğusunda konuşlandı.

Sahil müfrezemiz 37 tümen komutanı Hamdi Paşa idi. Tümen karargahı bugünkü Espiye’nin Arpacık Köyü’nde idi. İnköyü, Aslancıkbaşı, Güce sırtları, Şaban Kalesi, Garigen, Tepe alan, Olucak, Argaç Tepesi savunma için hazırlanmıştı. Harşit vadisindeki Osmanlı Ordusunun kazdığı siperler bütün canlılığı ile halen o günkü gibi durmaktadır.

Ağaç başı yaylasın ’da birlik karagahı vardır. Tepe alan iaşe nakliye ve dağıtım yeri olarak kullanılmaktadır. Ayrıca hakim olduğu tepeye taciz atışları için kullanılıyordu.

HARŞİT CEPHESİNDE SON SİPERLER KORUNMALI

Bugün Gümüşhane yaylası olan Harşit vadisindeki Güvende’ nin kuzeyinden başlayan yakın savunma mevzileri de bütün canlılığı ile durmaktadır. Ağaçbaşı… Güvendebaşı, Güvende arkası, Kabaktepe, Naldöken, Balıklı gıranı, Gerdanlık tepe de bütün canlılığı ile bu siperler duruyor. I. Dünya Savaşının Doğu cephesinin son siperleri burda yatıyor. Harşit’in batı tepelerinde.Ormanların zirvelerinde, zirvelerdeki topuk yaylalarında bu siperler yaşıyor. İçine girecek askeri bekliyor sanki. Sarıkamış yenilgimiz ile batıya yönelen Rus ordusunun tepelerde, sırtlarda, vadilerde, derelerde, yaylalarda dişiyle tırnağıyla karşısına dikilen Türk ordusunun son siperleriydi bu siperler. Üçüncü ordumuzun Birinci Dünya savaşındaki ıslak imzaları halen bütün heybetiyle esrarı ile duruyor. İçinde otlar büyümüş, ihtişamı eksilmemiş.

Acıdır ki; ne üzerinde otlayan koyunlar, ne çobanlar ne de yanlarından geçen yolcular bu siperlerin farkında değil.. Üzerinde piknik yapan insanlarımız neyin üstünde oturduğundan haberi yok. Acımız bu. Narkoz almış acımız!

Bu savaş doğu cephesinin sırtına acımasız yükler yüklemiştir. Kanalda, Irakta, Kut’ül Emmare’de, Trablus’ta, Çanakkale’de,Kafkasya’da, savaşan Osmanlı orduları, üç milyon civarında asker kaybetmiştir.

Doğu Karadeniz’de Muhacirlik diye adlandırılan felaket yüzbinlerce ocak söndürmüştür. Ta Batumdan başlayan ve Rus Ordusundan Ermeni eşkiyasından kaçan ve batıya akan muhacir sayısı iki milyon olarak verilmektedir. Ve bunların yarıdan fazlası geri dönmediği gibi gittikleri bölgeleri de büyük bir yükün altında bırakmışlardır.

RUSYA’DA EKİM DEVRİMİ VE HARŞİT CEPHESİ

Rusya’da Ekim devrimi gerçekleşince Rus ordusunda çözülmeler meydana geldi. Yöreyi iyi bilen gerilla savaşı veren milisler ve üçüncü ordumuz karşısında bir hayli yıpranmıştı. Ermenileri örgütlediler. Ayrıca Ermenilerle Pontus Çeteleriyle savaşıyordu. Ruslar Erzincan anlaşması gereği Harşit vadisinden çekilmeye başladılar.

13 Şubat 1918 tarihinde Tirebolu’dan hareket eden sahil kuvvetlerimiz 13 Şubat 1918’de Görele’ye girdi. Vakfıkebir ve 17 Şubat 1918’de Trabzon… Ve Nihayet Rize, Artvin, Çayeli, Hopa, Gümüşhane, Bayburt, Erzurum bütün doğu cephesi korkutuluyor. Osmanlı Ordusu bunu takiben Ermeni çeteleriyle oluşturulmuş ve silahlandırılmış Ermeni alaylarıyla savaşıyordu. Doğudaki Ermeni mezalimi bu savaşlarda bertaraf ediliyor. Rus işgalinden kurtulmuş olmak Mondros öncesi ülkemize bir nefes aldırıyor. Anca; Anadolu’ya sahipsen rahatlık senin işin değildir.

HARŞİT’İ SAVUNAN ASKERLERİMİZE VEFA…

Şimdi Harşit Vadisi’nin batı zirvelerinde bir yaz iki kış geçirmiş üçüncü ordumuza bağlı 37. Tümen’in, denizden Erzincan’a kadar uzanan çizgide mevzilenmiş ve savaşmış askerlerimizin, milislerimizin hakkı unutulmak mı?

1916’den 2016’ya iki yıl sonra Harşit savunmasının yüzüncü yılıdır. Yüzüncü yıl anısına bu canlı siperlerin yeni neslimize tanıtılması elzemdir. Şimdi üzerinde uçurtma şenlikleri yapılıyor. Ancak bastığı yeri tanımayan gençlik; hangi geleceğin teminatı olabilir?

Çevre orman Bakanlığımızca bu siperlerin bulunduğu yerlerin milli park ilan edilmesi ve koruma altına alınması gerekir. Bu bir borçtur!

Doğu Karadeniz bölgemizin miladıdır Harşit Savunması. Ondan öncesi vardır. Sonrası vardır. Ama 1916, 1918 yıllarında olan olayları anlatmalıyız. Unutmamalı ve unutturmamalıyız. Savaşmak için değil, tedbir için! Tekerrür etmesin diye tarih!….

CUMHURBAŞKANI, BAŞBAKAN VE GENEL KURMAY BAŞKANI ŞEHİTLERE SAHİP ÇIKMALI.

Birinci dünya harbinde Açlık, yokluk, salgın hastalık, bir sel gibi çiğnemiş geçmiştir Doğu Karadeniz’i.

Ama yiğit kara deniz uşağı Rus ordusunu Harşit’ de durdurulmuş ve 16 aya yakın Harşit vadisini savunarak Rus ordusu Harşit’i geçememiştir.

Ancak bölgedeki şehitlikler bugüne kadar araştırılmamış. şehitlikler yok olmuş, Harşit cephesi şehitlerine bir anıt mezar bile çok görülmüş.

Harşit savunmasının canlı şahidi siperler her geçen gün yok oluyor.

Devlet yetkilileri tarafından bölgede ciddi araştırmalar yapılmalı. Harşit şehitleri için bölgeye bir şehitler anıtı dikilip siperler koruma altına alınmalıdır.

Harşit şehitlerine vefa borcumuzu ödemek ve kara denizin Çanakkale’si mesabesinde olan Harşit cephesindeki siperlerin korunması için ,Cumhur başkanı başbakan mülki, askeri ve idari ilgili devlet yetkililerinden Harşit vadisinde araştırma ve inceleme yaparak Harşit cephesi şehitlikleri ile siperlerin koruma altına alınması için çalışma yapmalarını istiyoruz.

Bir Çanakkale geçirmede birde Harşit.!

Bu dağlarda Emperyalist şirketlerin Altin madeni aramasına müsaade etmeyeceğiz.

~ SON SAVUNMA HATTI; GÂVUR DAĞLARI ~

( izlemeniz ve paylaşmanız istirhamıyla )

I. Dünya Savaşının tarih kitaplarında yer almayan SON SAVUNMA HATTInı paylaşıyoruz sizlerle. Rusların durdurulduğu bu cephenin bilinmesi, gereken vefayı ve saygıyı görmesi, tarih kitaplarında hak ettiği yeri alması adına yapacağımız çalışmaların ilk adımını atıyoruz. Rabbim muvaffak eylesin.

GÂVUR DAĞLARI

Kafkas Cephesinin Son Savunma Hattı.

Zümrüdü Anka kuşu misali küllerinden yeniden canlanan bir milletin destandır, yazıyla kışıyla 2,5 yıl bu dağlarda bir Milletin kaderini tayin eden Kahramanlara vefa adına.

Bu cephe düşmüş olsa Amasya düşecek, belki Ankara düşecekti.

Zor şartlar altında; 3000 rakımlı dağların keskin ayazına, kar ve kışına, açlığa, hastalığa, düşmana karşı Bu Milletin direnişinin bir başka özeti olan GÂVUR DAĞLARI Cephesi nin kahramanlarına, sırtıyla cepheye buğday taşıyan, çiftini çubuğunu bırakıp cepheye giden, iki öküzünün birini askere yiyecek olarak veren Yerel Halkına vefa adına.

BİR GÜN BU DAĞLARA ŞEHİTLER ABİDESİ dikilmesini arzu ediyoruz.

İKİNCİ ÇANAKKALE / HARŞIT SAVUNMASI

İkinci Çanakkale..

Harşıt savunması ..

Burgababa..

Abdalmusa..

Kengil.. dağları savunma hattışehitlerimizi Rahmetle yâd ediyoruz...

Gümüşhaneliler Kültür Sanat Çevre ve Sosyal Dayanışma Derneği GÜDAP

 
Etiketler: KAFKAS, CEPHESİNDEN, HARŞİT, SAVUNMASI,
Yorumlar
Basın İlan Kurumu
Ulusal Gazeteler
Yazarlar
Bizim Gazete
Anketler
Yeni haber sitemizi nasıl buldunuz ?
Anketler
Sitemizin çalışmalarını nasıl buldunuz ?
Puan Durumu
Takımlar
P
Av
M
B
G
O
1
Trabzonspor
39
31
0
3
12
15
2
Fenerbahçe
27
24
4
3
8
15
3
Konyaspor
26
23
2
5
7
14
4
Hatayspor
26
23
5
2
8
15
5
Başakşehir FK
25
23
6
1
8
15
6
Alanyaspor
24
20
5
3
7
15
7
Galatasaray
23
21
4
5
6
15
8
Fatih Karagümrük
22
22
5
4
6
15
9
Beşiktaş
21
22
6
3
6
15
10
Adana Demirspor
20
20
5
5
5
15
11
Sivasspor
19
21
4
7
4
15
12
Kayserispor
19
20
6
4
5
15
13
Giresunspor
19
15
6
4
5
15
14
Altay
18
20
7
3
5
15
15
Antalyaspor
18
18
7
3
5
15
16
Gaziantep FK
18
17
6
3
5
14
17
Yeni Malatyaspor
13
12
9
1
4
14
18
Kasımpaşa
11
14
8
5
2
15
19
Göztepe
11
13
7
5
2
14
20
Çaykur Rizespor
10
12
11
1
3
15
Özlü Sözler
Dert çekme boşuna hep gül de yaşa. Zulüm yolunda hakkı bul da yaşa. Sonu yokluk imiş madem bu dünyamızın, yok bil kendini özgür ol da yaşa…


Ömer Hayyam
Bir Hadis
Allah Rasûlü; “Din nasihattır, samimiyettir” buyurdu. “Kime Yâ Rasûlallah?” diye sorduk. O da; “Allah’a, Kitabına, Peygamberine, Müslümanların yöneticilerine ve bütün müslümanlara” diye cevap verdi.


SADİ
Arşiv
Haber Yazılımı